IoniaNet  


Poll ID does not exist.
Για την σωστή ανάγνωση του website πρέπει να έχετε εγκατεστημένα στον υπολογιστή σας, τα παρακάτω προγράμματα.


ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΦΑΝΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ, ΠΟΥ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΕ «ΤΟ ΧΟΡΟΣΤΑΣΙ», ΤΙΜΗΘΗΚΕ Η κ. ΙΩΑΝΝΑ ΠΡΩΙΟΥ-ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΥ 
Τα νέα της πόλης μας

Ξενάγηση από τον πρόεδρο του ΚΕΜΙΠΟ κ. Χριστοδούλου

ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΦΑΝΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ, ΠΟΥ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΕ «ΤΟ ΧΟΡΟΣΤΑΣΙ», ΤΙΜΗΘΗΚΕ Η κ. ΙΩΑΝΝΑ ΠΡΩΙΟΥ-ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΥ

Ο Όμιλος Φίλων του Ελληνικού Χορού-Λαογραφικό Εργαστήρι «Το Χοροστάσι», διοργάνωσε μια εξαιρετική εκδήλωση-αφιέρωμα στην Τέχνη της υφαντικής και στην κ. Ιωάννα Πρωίου-Δημητριάδου, γνωστή ως «Κυρά του αργαλειού».

Η όμορφη αυτή εκδήλωση, με τον γενικό τίτλο: «Μαλαματένιος αργαλειός και φιλντισένιο χτένι…», που περιελάμβανε ξενάγηση στο Κέντρο Μικρασιατικού Πολιτισμού Ν. Ιωνίας, σχετικές ομιλίες, προβολή υλικού και έκθεση υφαντών, καθώς και παρουσίαση χορών και τραγουδιών για τον αργαλειό, από τους χορευτές και μουσικούς του «Χοροστασίου», πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή (5/5) το βράδυ, στο Δημοτικό Συνεδριακό Κέντρο Ν. Ιωνίας, παρουσία πλήθους κόσμου.

Η βραδιά ξεκίνησε με μία ενδιαφέρουσα ξενάγηση των παρευρισκόμενων στο Μουσείο Υφαντουργίας-Ταπητουργίας, που λειτουργεί σε ειδικό χώρο του ΚΕ.ΜΙ.ΠΟ., όπου, με τη βοήθεια του Προέδρου του ΚΕ.ΜΙ.ΠΟ. Ν. Ιωνίας και Προέδρου της Ο.Π.Σ.Ε. κ. Λουκά Χριστοδούλου, του Αντιπροέδρου του ΚΕ.ΜΙ.ΠΟ. και δημοτικού συμβούλου κ. Χρήστου Χατζηιωάννου, καθώς και του μέλους του Δ.Σ. του ΚΕ.ΜΙ.ΠΟ. και επίτιμου Προέδρου του «Ιωνικού Συνδέσμου» κ. Τάκη Κωστιδάκη, οι επισκέπτες έμαθαν κάθε λεπτομέρεια για τις εκτιθέμενες κλωστοϋφαντουργικές μηχανές, τα βαφεία, τα πλεκτήρια και τα άλλα αντικείμενα της υφαντικής και της ταπητουργικής Τέχνης, κι ακόμη θαύμασαν τα κειμήλια και τα ιστορικού ενδιαφέροντος εκθέματα των Μικρασιατών προσφύγων, που εκτίθενται στο συστεγαζόμενο Μουσείο Ιστορίας και Λαογραφίας του ΚΕ.ΜΙ.ΠΟ. .

Νωρίτερα, ο κ. Χατζηιωάννου ανέφερε ορισμένες πληροφορίες για τους χώρους της ξενάγησης, λέγοντας μεταξύ άλλων πως: «Η Ν. Ιωνία είχε αναπτυχθεί τόσο πολύ σαν χώρος που αναπτύσσονταν η κλωστοϋφαντουργία, που είχε πάρει το προσωνύμιο: «Μάντσεστερ, της Ελλάδας». Πραγματικά, εδώ οι αργαλειοί υπήρχαν κυριολεκτικά σε κάθε δρόμο.», αναφέρθηκε στα μεγάλα κλωστοϋφαντουργικά εργοστάσια που υπήρχαν στην περιοχή, και ακόμη πρόσθεσε πως: «Σήμερα, εμείς προσπαθούμε να τα κρατήσουμε σαν μνήμη, μέσα σε Μουσεία, τα οποία επιδιώκουμε να τα κρατούμε ζωντανά, με την έννοια να τα επισκέπτεται ο κόσμος, να βλέπει και να μαθαίνει.».

Στη συνέχεια, οι διαμορφωθείσες ομάδες των επισκεπτών περιηγήθηκαν εναλλάξ στους χώρους των Μουσείων, όπου στο Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείου, ο κ. Λουκάς Χριστοδούλου, αφού τους καλωσόρισε, ανέφερε μεταξύ άλλων πως: «Στο Ιστορικό και Λαογραφικό μουσείο υπάρχουν ενθυμήματα από τις αλησμόνητες πατρίδες. Είναι ένα τοπικό Μουσείο, που ιδρύθηκε το 2003, με σκοπό να σώσουμε τις μνήμες των πρώτων κατοίκων, που ήρθαν και εγκαταστάθηκαν εδώ. Η Ν. Ιωνία χτίστηκε μετά το 1923, από τους πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής. Οι πρόσφυγες που ήρθαν και εγκαταστάθηκαν εδώ πέρα ήταν από 132 κοινότητες και πόλεις της Μικράς Ασίας» και συνέχισε εξηγώντας την ιστορία κάθε εκθέματος ξεχωριστά. Επίσης, ο κ. Χατζηιωάννου, αντίστοιχα, εξήγησε στους επισκέπτες κάθε λεπτομέρεια, που αφορούσε στα εκθέματα του Μουσείου Υφαντουργίας-Ταπητουργίας.

Αμέσως μετά από την ολοκλήρωση της ξενάγησης, η δράση μεταφέρθηκε στην αίθουσα του Συνεδριακού Κέντρου, οι μουσικοί και οι χορευτές του «Χοροστασίου» επιδόθηκαν σε μια παραδοσιακή ακουστική και χορευτική πανδαισία, καταχειροκροτούμενοι από τους παρευρισκόμενους.

Κατόπιν, παρουσιάστηκε ένα όμορφο θεατρικό δρώμενο∙ ένα διδακτικό Ζακυνθινό παραμύθι για τον αργαλειό, τα προικιά και γενικότερα για την υφαντική Τέχνη, και η εκδήλωση συνεχίστηκε με τη διάλεξη του Φιλόλογου-ιστορικού ερευνητή, κ. Κωνσταντίνου Καταραχιά, με τίτλο: «Η υφαντική Τέχνη και η ιστορική διαδρομή του αργαλειού».

Ξεκινώντας την ομιλία του, ο κ. Καταραχιάς ανέφερε πως: «Οι απαρχές της υφαντικής Τέχνης χάνονται στα βάθη της Προϊστορίας. Η υφαντική, είναι μια από τις πιο παλιές χειροτεχνίες. Πολύ νωρίς, ο άνθρωπος διασταύρωσε «κατ’ ορθή γωνία» τον στήμονα (στημόνι) και την κρόκη (υφάδι). Τα πρώτα υφαντά τα κατασκεύασαν οι προϊστορικοί άνθρωποι πλέκοντας κλαριά, καλάμια και χόρτα, τα οποία χρησιμοποιούσαν για περιφράγματα, στέγες, πατώματα, καθώς και για την αντιμετώπιση των στοιχείων της φύσης και των άγριων ζώων. Η υφαντική, προήλθε: α) από λόγους ανάγκης, για να προφυλάσσει με ενδύματα το σώμα του από τις ατμοσφαιρικές επιδράσεις, β) από λόγους αισθητικούς ή καλλωπιστικούς.».

Συνεχίζοντας, ο κ. Καταραχιάς επισήμανε πως: «Ο όρθιος αργαλειός με βάρη, αλλά και ο οριζόντιος αργαλειός εδάφους (πρωτόγονος αργαλειός με τέσσερις φούρκες μπηγμένες στο χώμα), ήταν γνωστοί σ’ όλους τους Μεσογειακούς λαούς και τους λαούς της Εγγύς και Μέσης Ανατολής, όπως οι Αιγύπτιοι, οι λαοί της Μεσοποταμίας, οι Πέρσες, οι Φοίνικες, οι Έλληνες κ.ά., κατά την Προϊστορική Εποχή (6η-2η χιλιετία π.Χ.).», προσθέτοντας πως: «Στον ελλαδικό χώρο, η ύφανση και ο αργαλειός ήταν γνωστά ήδη από τη Νεολιθική Εποχή (6500-3200 π.Χ.), όταν ο άνθρωπος εγκαταστάθηκε μόνιμα σε οικίες. Oι ζωγραφικές παραστάσεις πάνω σε νεολιθικά αγγεία προέρχονται, κατά τους αρχαιολόγους, από την υφαντική Τέχνη.».

Ακόμη, ο κ. Καταραχιάς ανέφερε πως: «Σε τοιχογραφίες του Κυκλαδικού Πολιτισμού (3η & 2η χιλιετία π.Χ.), από το Ακρωτήρι της Θήρας, εικονίζονται νεαρές ιέρειες ή απλές γυναίκες με μακριά υφαντά φορέματα, με έντονα χρώματα. Ο Μινωικός Πολιτισμός βασίστηκε και προώθησε την υφαντική Τέχνη, αφού στην Κρήτη, της 3ης και 2ης χιλιετίας π.Χ., εκτρέφονταν πρόβατα και παράγονταν μεγάλες ποσότητες μαλλιού, οι οποίες, μάλιστα, εξάγονταν. Κατά τη Μυκηναϊκή Εποχή (1550-1100 π.Χ.), στα Μυκηναϊκά κέντρα της ηπειρωτικής Ελλάδας (Μυκήνες, Τίρυνθα, Πύλος, Θήβα, Ιωλκός κ.ά.), παράγονταν μεγάλες ποσότητες μαλλιού, με το οποίο υφαίνονταν τα πολύχρωμα κι εντυπωσιακά ενδύματα των γυναικών, που εικονίζονται στις Μυκηναϊκές τοιχογραφίες. Μάλιστα, στις πήλινες πινακίδες της Γραμμικής Β γραφής, που ήρθαν στο φως στην Κνωσό, τις Μυκήνες, την Πύλο και τη Θήβα, καταγράφονται με ειδικά σύμβολα: το «πρόβατο», το «μαλλί», το «λινάρι» και το «ύφασμα».».

Επίσης, ο κ. Καταραχιάς τόνισε πως: «Σύμφωνα με τη μυθολογία, η θεά Αθηνά προστάτευε την υφαντική και είχε εφεύρει τον αργαλειό, γι’ αυτό και λατρευόταν ως Αθηνά Εργάνη. Ο Όμηρος, αναφέρει τη δεξιοτεχνία των γυναικών στην Τέχνη της υφαντικής, και οι ηρωίδες των επών του: η Ανδρομάχη, η Ελένη, η Χρυσηίδα, η Πηνελόπη, η Κίρκη, η Καλυψώ, οι γυναίκες των Φαιάκων, ασχολούνται με επιμέλεια με την υφαντική.», σημειώνοντας πως: «Στην Κλασική Εποχή (5ος–4ος αι. π.Χ.), ο αργαλειός ήταν όρθιος και οι γυναίκες ύφαιναν τα ανδρικά και γυναικεία ενδύματα, τα οποία ήταν πολυτελή και περίτεχνα, όπως μαρτυρούν οι παραστάσεις αγγείων, οι αρχαϊκές κόρες από την Ακρόπολη των Αθηνών (6ος αι. π.Χ.), οι παραστάσεις στη ζωφόρο του Παρθενώνα, οι Καρυάτιδες από το Ερεχθείο (5ος αι. π.Χ.) και τα λείψανα υφασμάτων, που βρέθηκαν σε τάφους της Κλασικής Εποχής σε όλη την Ελλάδα.».

Ακόμη, ο κ. Καταραχιάς είπε πως: «Στη Βυζαντινή Εποχή, τα πλούσια ενδύματα των βυζαντινών αυτοκρατόρων, όπως του Ιουστινιανού και της ακολουθίας του, από το ψηφιδωτό της Ραβέννας (6ος αι.), ήταν έργο επαγγελματιών ανυφαντάδων και ραφτών. Χρησιμοποιούνταν ο όρθιος αργαλειός, όπως μαρτυρούν εικονογραφημένα χειρόγραφα του 11ου και του 13ου αιώνων. Κατά τον 14ο αιώνα, όμως, τόσο στο Βυζάντιο, όσο και στην Ευρώπη, κάνει την εμφάνισή του ο καθιστός ή οριζόντιος αργαλειός. Στη νεότερη Ελλάδα, είναι ευρύτερα γνωστά τέσσερα (4) είδη αργαλειού:

1) ο όρθιος ή κάθετος ή αντρομιδίσιος αργαλειός,

2) ο καθιστός ή πλαγιαστός ή ριχτός αργαλειός (χειροκίνητος ξύλινος αργαλειός),

3) ο αργαλειός του λάκκου,

4) ο χαραρίσιος αργαλειός.  

Κατά τα τελευταία χρόνια της Τουρκοκρατίας (18ος–19ος αι.), η υφαντική ακμάζει στον ελλαδικό χώρο, δημιουργούνται υφαντουργικά εργαστήρια και τα υφαντά εξάγονται στην Ανατολή και τη Δύση.», και ολοκλήρωσε την εισήγησή του λέγοντας πως: «Η βιομηχανική επανάσταση (1760-1815) ανέτρεψε το σκηνικό με την εισαγωγή της κλωστικής μηχανής, του μηχανικού και του αυτόματου αργαλειού. Σήμερα, σπανίζει ο παραδοσιακός αργαλειός, η ύφανση έχει μηχανοποιηθεί, και στη θέση του αργαλειού χρησιμοποιείται η υφαντική μηχανή.».

Στη συνέχεια, τον λόγο έλαβε η δασκάλα παραδοσιακών χορών και υπεύθυνη του «Χοροστασίου», κ. Μαρία Παπαλού, η οποία μίλησε για το θέμα: «Ο αργαλειός στην παραδοσιακή κοινωνία», λέγοντας μεταξύ άλλων πως: «»Μαλαματένιος αργαλειός και φιλντισένιο χτένι», είναι ο πρώτος στίχος του ομώνυμου γυναικείου χορού από τη Σινασό της Καππαδοκίας, που καταδεικνύει τόσο εύστοχα την αξία του αργαλειού στην παραδοσιακή κοινωνία. Το αργαλειό, ίσως, το «ακριβότερο» εργαλείο σ’ ένα νοικοκυριό, είναι από μόνο του ένα ολοκληρωμένο οικιακό εργαστήρι υφαντουργίας, που καλύπτει όλες τις ανάγκες σε είδη ρουχισμού, τόσο της οικογένειας, όσο και του σπιτιού.».

Συνεχίζοντας, ο κ. Παπαλού ανέφερε πως: «Οι ηλικιωμένες υφάντρες μάς μαρτυρούν πως απαιτούσε επιδεξιότητα και ειδικές γνώσεις το στήσιμο του αργαλειού, ώστε να εξασφαλίζεται η σταθερότητα κατά τη διαδικασία της ύφανσης. Στην παραδοσιακή κοινωνία επικρατεί ο καθιστός αργαλειός, με τα τέσσερα κάθετα δρύινα ξύλα, που αποτελούν τον σκελετό του. Το στημόνι, το χτένι, τα μιτάρια, η σαΐτα με το μασούρι, τα αντιά, οι δύο μοχλοί, ο σφίχτης, οι πατήθρες ή πατητήρες, τα καρούλια, το κάθισμα, οι ζεύγλες και η τεντώστρα, είναι μερικά από τα βασικά εξαρτήματα του αργαλειού αυτού.», προσθέτοντας πως: «Σε μια παραδοσιακή κοινωνία δε νοείται άγνοια της υφαντικής Τέχνης. Η κοπέλα οφείλει να γνωρίζει να υφαίνει, γιατί θα πρέπει να ετοιμάσει τα προικιά της και να μπορεί μετά τον γάμο να ντύνει τα μέλη της οικογένειάς της και το σπιτικό της. Έτσι, λοιπόν, από νωρίς τα κορίτσια μαθαίνουν το αργαλειό. Έχουμε καταγράψει μαρτυρίες γυναικών, που περιγράφουν αυτοσχέδιους παιδικούς αργαλειούς, παιχνίδια στην ουσία, με κεραμίδια γυρισμένα με το κοίλο μέρος προς τα πάνω ή στενόμακρες κολοκύθες. που τις αδειάζουν και τις χρησιμοποιούν με την ίδια λογική. Έπειτα, τυλίγουν γύρω-γύρω νήμα, ώστε να δημιουργείται «στημόνι», και στη συνέχεια, με κάθετες κλωστές υφαίνουν. Οι γυναίκες ύφαιναν στα παλιότερα χρόνια στον αργαλειό για τον εαυτό τους κομμάτια της φορεσιάς τους (πουκάμισα, μεσοφόρια, ποδιές, φανέλες, τραχηλιές) και για τους άνδρες τους μπουραζάνια, πουκάμισα, γιλέκα, ζωνάρια, βράκες, φανέλες, πανωφόρια. Έντυναν το σπίτι τους με χαλιά, βελέντζες, χράμια, κουρελούδες, πάντες, κουρτίνες, μπατανίες, σεντόνια, πετσέτες και μαξιλάρια. Ύφαιναν, τέλος, και είδη απαραίτητα για τις γεωργικές και τις κτηνοτροφικές εργασίες, δηλαδή, σακιά και δισάκια, τσαντίλες, τορβάδες, λαδόσακα κ.ά.. Οι πρώτες ύλες ήταν, κατά κύριο λόγο, μαλλί προβάτου ή τράγου, μετάξι, βαμβάκι και λινάρι, προϊόντα που παρήγαγε μια παραδοσιακή αγροτοκτηνοτροφική κοινωνία.».

Ακόμη, η κ. Παπαλού είπε πως: «Η διαδικασία επεξεργασίας των πρώτων υλών, μέχρι να φτάσει η κλωστή στον αργαλειό, ήταν κοπιαστική και χρονοβόρα, το αποτέλεσμα, όμως, ήταν πάντα εξαιρετικό.

«Τα κέντημα είναι γλέντημα

κι η ρόκα είναι σεργιάνι

και σαρμανίτσα κι αργαλειός

είναι σκλαβιά μεγάλη».

Σύμφωνα με το παραπάνω τετράστιχο, η ενασχόληση με την υφαντική, ήταν δεσμευτική, απαιτητική και ιδιαίτερα κοπιώδης. Παράλληλα, όμως, η υφαντική, υπήρξε μια από τις δημιουργικότερες και πιο παραγωγικές Τέχνες, και έδωσε στις γυναίκες τη δυνατότητα να ξεδιπλώσουν το ταλέντο και τη φαντασία τους, και να δημιουργήσουν υπέροχα έργα Τέχνης. Οι υφάντρες εμπνέονταν από τη φύση και τις ανθρώπινες δραστηριότητες, ενώ συχνά ύφαιναν γεωμετρικά σχέδια. Δημιούργησαν εκπληκτικούς χρωματικούς συνδυασμούς και μοτίβα διαφορετικά από τόπο σε τόπο, αξεπέραστα σε ποικιλία και πρωτοτυπία.» και ολοκλήρωσε την ομιλία της λέγοντας πως: «Ο αργαλειός, ήταν αφορμή και για κοινωνική συναναστροφή. Οι γυναίκες ύφαιναν και –ταυτόχρονα- συζητούσαν, γελούσαν, τραγουδούσαν και κουτσομπόλευαν.

Υφαίνοντας την προίκα τους, οι κοπέλες τραγουδούσαν:

«Τάκου – τάκου ο αργαλειός μου,

τάκου κι έρχεται ο καλός μου,

τάκου και σε λίγο φτάνει

με παπά και με στεφάνι». ».

Ακολούθως, τα μέλη του χορευτικού τμήματος του «Χοροστασίου» παρουσίασαν ορισμένους ακόμη παραδοσιακούς χορούς και τραγούδια, και αμέσως μετά τον λόγο έλαβε το τιμώμενο πρόσωπο της βραδιάς, η κ. Ιωάννα Πρωίου Δημητριάδου, η οποία αναφέρθηκε στην ιστορία του αργαλειού, στην εξέλιξή του και στις εμπειρίες της από την μακροχρόνια ενασχόλησή της με την υφαντική Τέχνη, διάβασε ένα ποίημά της για τον αργαλειό και ολοκλήρωσε την ομιλία της, λέγοντας χαρακτηριστικά πως: «Εύχομαι να γίνει κάτι καλύτερο. Να μην περάσουν τα παιδιά μας, αυτά που πέρασα εγώ τόσα χρόνια. Πολλά πράγματα δύσκολα είδα, αλλά πάλεψα. Και πρέπει ο άνθρωπος να έχει τη δύναμη, όσο μπορεί, όλα τα δύσκολα να τα αντιμετωπίζει παλεύοντας. Να ζήσετε ευτυχισμένοι, χαρούμενοι και να μην έχετε παράπονα. Και να μη ζηλεύετε του άλλου τα πλούτη, που τα έφτιαξε με τον κόπο του, γιατί πρέπει ο άνθρωπος να εργάζεται και με τον ιδρώτα του προσώπου του να προοδεύει.».

Στη συνέχεια διαβάστηκε το πλούσιο βιογραφικό της υπεραιωνόβιας κ. Πρωίου-Δημητριάδου και η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με τις γυναίκες του «Χοροστασίου» να χορεύουν Καππαδοκικούς και Ικαριώτικους χορούς, αφιερωμένους στην κ. Ιωάννα Πρωίου-Δημητριάδου.

 

Παναγιώτα Σούγια

H κ. Δούκα, μέλος του Ομίλου, συντόνισε την εκδήλωση

Διάλεξη του Φιλόλογου-ιστορικού ερευνητή, κ. Κωνσταντίνου Καταραχιά

Η δασκάλα παραδοσιακών χορών και υπεύθυνη του «Χοροστασίου», κ. Μαρία Παπαλού

Η κ. Ιωάννα Πρωίου-Δημητριάδου

Ο Αντιπρόεδρος του ΚΕ.ΜΙ.ΠΟ. και δημοτικός σύμβουλος κ. Χρήστος Χατζηιωάννου



Καταχωρήθηκε την: 17/05/2017
Newsletter
Θέλω να ενημερώνομαι
Διαγράψτε με
Η Πόλη μας
 
Οι σύλλογοι μας
 
Η ιστορία μας
 
Η Αγορά μας
 
Σας ενδιαφέρουν
 
Κέντ. Ενημ. Καταναλωτών
 
 
Copyright 2001-2006 IQ Επικοινωνίες
Συμβατότητα με τα πρότυπα:  Valid HTML 4.01 Transitional  Valid CSS!